Πλωτίνος: Αυτός, η ψυχή και η εμπειρία της συνοχής

Ένας αρχαίος στοχαστής σε ελληνική παράδοση

Ο Πλωτίνος έζησε τον τρίτο αιώνα μ.Χ., σπούδασε στην Αλεξάνδρεια και αργότερα δίδαξε στη Ρώμη. Ο μαθητής του Πορφύριος διευθέτησε τις ομιλίες του σε έξι ομάδες των εννέα: τους Enneads. Η σειρά της συλλογής αυτής δεν είναι απλώς η σειρά με την οποία γράφονται όλα τα κείμενα.

Ο συνηθισμένος όρος νεοπλατωνισμός είναι μεταγενέστερος όρος. Ο Πλωτίνος είδε τον εαυτό του μέσα σε μια παράδοση στην οποία ο Πλάτωνας είχε μια αποφασιστική θέση. Ωστόσο, δεν είναι απλώς ένας διερμηνέας που επαναλαμβάνει τις ίδιες προτάσεις. Αναπτύσσει τη δική του συστηματική όραση προέλευσης, σκέψης, ψυχής και κόσμου, από ερωτήματα που ζουν στην εποχή του.

Γιατί η πρώτη αρχή πρέπει να είναι απλή

Μια σύνθετη περίπτωση φαίνεται να εξαρτάται από κάτι που φέρνει τα μέρη της μαζί ή εξηγεί γιατί είναι τόσο οργανωμένα. Συνεπώς, ο Πλωτίνος επιδιώκει μια πρώτη αρχή που δεν αποτελείται από τμήματα και πάλι. Δεν μπορεί κανείς να είναι ένα πράγμα εκτός από άλλα πράγματα, γιατί τότε η σχέση με αυτά τα άλλα πράγματα θα ζητήσει εξηγήσεις και πάλι.

Αυτό δυσκολεύει την ομιλία. Μόλις απαριθμήσετε τις ιδιότητες, η αρχή φαίνεται να γίνεται φορέας διαφόρων χαρακτηριστικών. Η σκέψις ότι Εκείνος είναι πέρα από το να είναι συνηθισμένος και να σκέπτεται, προσπαθεί ν ’ απαντήση σ ’ αυτή τη δυσκολία. Αυτό δεν είναι μια ασάφεια που μπορεί να λυθεί από μια πιο όμορφη εικόνα· αποτελεί μέρος του ερωτήματος αν η γλώσσα μπορεί να περιγράψει την πρώτη της προέλευση με τον ίδιο τρόπο όπως τα συνηθισμένα αντικείμενα.

Η σκέψη και η ψυχή δεν είναι κομμάτια που καταρρέουν από κάτι.

Ο Πλωτίνος διακρίνει τον Ένα, τον Ευφυή ή τον Νου και την Ψυχή. Αυτές οι σχέσεις εξάρτησης δεν θα πρέπει να διαβάζονται ως ένα χρονοδιάγραμμα κατά το οποίο ένα αντικείμενο είναι πρώτα μόνο και στη συνέχεια χάνει κομμάτια του εαυτού του. Μια κοινώς χρησιμοποιούμενη αναπαράσταση της ακτινοβολίας μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση της εξάρτησης, αλλά είναι μια εικόνα και όχι μια φυσική διαδικασία.

Επίσης μια εικόνα με φως που αντανακλάται σε διαφορετικά μπολ παραμένει μια μεταφορά. Μπορεί να δείξει πόσο αναφέρεται σε μια πηγή. Δεν μπορεί να αποδείξει πώς λειτουργεί η μεταφυσική. Η διάκριση μεταξύ μιας υποβοηθητικής αναπαράστασης και ενός έγκυρου επιχειρήματος είναι σημαντική σε ένα οπτικά ισχυρό θέμα.

Ομορφιά σαν έναυσμα για αντιστροφή

Στην πραγματεία του για την ομορφιά, ο Πλωτίνος ερευνά τι μας κάνει να αναγνωρίζουμε κάτι όμορφο σε διάφορα πράγματα. Η προσοχή μπορεί να μετατοπιστεί από ένα ορατό αντικείμενο στη διαμόρφωση συνοχής και στη δραστηριότητα της ψυχής. Έτσι, η αισθητική εμπειρία έχει φιλοσοφικό νόημα: μπορεί να είναι μια αρχή της μάθησης να φαίνεται διαφορετικά.

Μια δική του σύγκριση είναι ένα κομμάτι μουσικής που μιλάει πρώτα μέσω χαλαρών ήχων και αργότερα λόγω της συνοχής που ακούτε σε αυτό. Περισσότερη κατανόηση δεν καταστρέφει απαραίτητα την εμπειρία · μπορεί να την αλλάξει. Με αυτό, η μουσική δεν είναι ακόμα απόδειξη για τον Ένα. Η σύγκριση επιτρέπει μόνο να φανταστούμε πώς μια εμπειρία μπορεί να ανοίξει μια απαίτηση για μια βαθύτερη αρχή.

Ο κόσμος δεν είναι απλά άχρηστος.

Οι δηλώσεις του Πλωτίνου σχετικά με την ψυχή, το σώμα, την ύλη και το κακό είναι περίπλοκες και δεν μπορούν να συμπιεστούν σε ένα κάλεσμα για να περιφρονήσουν την καθημερινή ζωή. Επίσης υπερασπίζεται την ομορφιά και την τάξη του παρατηρήσιμου σύμπαντος ενάντια σε απόψεις που απορρίπτουν ριζικά τον κόσμο. Παράλληλα, η εκτίμησή του για την υπερβατική πραγματικότητα παραμένει άκρως ιεραρχική.

Για έναν κριτικό αναγνώστη, εγείρεται το ερώτημα για το τι κάνει η εστίαση στο υψηλότερο με συγκεκριμένη φροντίδα. Δίνει μεγαλύτερη προσοχή στη συνοχή ή καλεί τον εαυτό της να αποσυρθεί από τα ευάλωτα σώματα; Η απάντηση πρέπει να εξεταστεί από την άποψη των χωριών και των επιχειρημάτων. Μια συγκινητική εμπειρία ενότητας δεν είναι απαραίτητα όλα τα ηθικά ερωτήματα.

Σκέψου τον εαυτό σου.

Πάρτε μια στιγμή, όταν πολλές χαλαρές εντυπώσεις φαινόταν να αποτελούν μια σύνδεση. Πρώτα περιγράψτε την εμπειρία χωρίς να επισυνάψετε μια θεωρία. Ποια φιλοσοφική εξήγηση θα ταίριαζε; Ποια άλλη εξήγηση παραμένει δυνατή; Στο σύμπαν της γνώσης, η σπηλιά του Πλάτωνα, το Συμπόσιο, η μουσική και ο ατομισμός ενώνονται για να συγκρίνουν ακριβώς αυτούς τους διαφορετικούς τρόπους εξήγησης.